ვიზუალიზაციის განვითარების ტექნიკები

ვიზუალიზაცია ძალიან ბევრი მაგიური მოქმედების საფუძველია. რა თქმა უნდა, ეს საიდუმლო არ არის. მაგრამ ერთია თქვა: „წარმოიდგინეთ კავშირის არხი“, და სულ სხვაა — რეალურად შეძლო ამის გაკეთება... ძალიან ბევრი ადამიანი აწყდება წარმოდგენებთან დაკავშირებულ პრობლემას — მათი წარმოსახვითი სურათები არ არის მკაფიო, სწრაფად ქრება და, შესაბამისად, მათთვის რაიმე სახის ვიზუალური სურათის შექმნა და მით უმეტეს მისი გარდაქმნა საკმაოდ რთული ამოცანაა.

საქმე ის არის, რომ ჩვენი პლანეტის მცხოვრებთა მხოლოდ დაახლოებით ერთი მესამედი აღიქვამს სამყაროს ძირითადად ვიზუალური ხატების საშუალებით (ე. წ. „ვიზუალები“), დანარჩენები კი უპირატესობას ანიჭებენ ბგერებსა და შეგრძნებებს. ამ უკანასკნელი ორი ტიპისთვის რაიმეს ვიზუალიზაცია არც ისე მარტივი საქმეა.

ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ ისინი ვერასოდეს შეძლებენ აქტიურად განავითარონ ხედვის უნარი? სულაც არა. იტალიელი ფსიქოლოგის, პიერ ფერუჩის მიერ შემოთავაზებული სავარჯიშოების ჯგუფის დახმარებით შესაძლებელია არა მხოლოდ ვიზუალური წარმოსახვის განვითარება, არამედ მისი გაუმჯობესებაც მათთვის, ვისაც ეს უნარი უკვე განვითარებული აქვს.

ყველა მსგავს ტექნიკას აქვს რამდენიმე წესი, რომელთა გათვალისწინებაც აუცილებელია შედეგის მისაღებად.

უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია დამოკიდებულება, რომლითაც სავარჯიშოებს ასრულებთ. ჩვენ შეგვიძლია ისინი ყურადღებით და მოთმინებით შევასრულოთ და მივუდგეთ როგორც საკუთარი ცხოვრების შეცვლის ინსტრუმენტს. შეგვიძლია ისინი მექანიკურად ან უბრალოდ მოდური თამაშივით შევასრულოთ, რაც დროის ფუჭი ხარჯვა იქნება. მათგან შეგვიძლია მივიღოთ ის, რაც გვინდა — თავად სავარჯიშოები კი არაფერს მოგვცემენ.

კიდევ ერთი ხაფანგია საკუთარი აუცილებლობის განცდა, რომელიც მაშინ ჩნდება, როდესაც რაღაცის გაკეთება უკვე გამოგვდის. პირველი წარმატების ხანმოკლე ეიფორია ჩვენში წარმოშობს მოლოდინს, რომ შედეგი დაუყოვნებლივ, სრულად და მუდმივად უნდა მივიღოთ. ამ დროს უკვე მზად ვართ ვირწმუნოთ, რომ რეალურად იმაზე მეტს მივაღწიეთ, ვიდრე სინამდვილეში.

ფერუჩის მიერ შემოთავაზებული სავარჯიშოები, რომლებსაც მისი წიგნიდან „ვინ შეიძლება ვიყოთ“ მოვიყვან, მათ შორის კონცენტრაციის განვითარებაშიც შეიძლება დაგვეხმაროს. ამ სავარჯიშოების შესრულება დღის ნებისმიერ დროს არის შესაძლებელი; ისინი დიდ დროს არ მოითხოვს და განსაკუთრებულ პირობებსაც არ საჭიროებს.

მაშ ასე, დავიწყოთ ვიზუალური წარმოდგენებით.

დახუჭეთ თვალები და წარმოიდგინეთ შემდეგი:

1. კალამი ნელა წერს ქაღალდზე თქვენს სახელს.

2. ერთნიშნა რიცხვი. შემდეგ წარმოიდგინეთ ორნიშნა რიცხვი, სამნიშნა და ა. შ., სანამ არ მიაღწევთ ისეთ რიცხვს, რომელიც შედგება იმდენი ციფრისგან, რამდენი ციფრის წარმოდგენაც ჯერ კიდევ შეგიძლიათ. შეინარჩუნეთ ეს რიცხვი თქვენი შინაგანი მზერის წინაშე 2 წუთის განმავლობაში.

3. სხვადასხვა ფერის ფიგურები: ოქროსფერი სამკუთხედი, იისფერი წრე, ცისფერი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი და ა. შ.

აბსტრაქტული ნახატები, როგორიცაა ანბანის ასოები ან რიცხვები, შესაძლოა უფრო რთული წარმოსადგენი იყოს, ვიდრე თქვენთვის ნაცნობი ან მიმზიდველი რთული ნახატები. მაგალითად, შეიძლება თქვენთვის უფრო ადვილი იყოს საყვარელი ადამიანების წარმოდგენა, ვიდრე ცისფერი სამკუთხედის, ხოლო საყვარელი პეიზაჟის — უფრო ადვილი, ვიდრე დაფაზე ცარცით დაწერილი რიცხვის 716 წარმოდგენა.

მაგრამ სწორედ ამავე მიზეზით, უფრო მარტივი და ემოციურად ნეიტრალური ობიექტი ხშირად განსაკუთრებით ეფექტური აღმოჩნდება წარმოსახვის გასავარჯიშებლად.

ნუ გაღიზიანდებით, თუ თავიდან ასეთ მარტივ შინაგან მოქმედებებსაც კი ვერ შეასრულებთ. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მსგავსი სავარჯიშოები თქვენთვის სასარგებლო იქნება. ეცადეთ გარკვეული დროის განმავლობაში შეინარჩუნოთ ცნობიერებაში მარტივი ნახატი — თუნდაც ორი ან სამი წუთის განმავლობაში. შესაძლოა, ეს ნახატი შეიცვალოს, გაქრეს, ან აღმოაჩინოთ, რომ უკვე სხვა რამეზე ფიქრობთ. მშვიდად და მოთმინებით დააბრუნეთ ყურადღება მასზე.

მიუხედავად მოჩვენებითი სიმარტივისა, ეს სავარჯიშოები გაცილებით მეტს წარმოადგენს და თავისთავადაც შეიძლება სასარგებლო იყოს.

ტაქტილური წარმოდგენები

ახლა წარმოიდგინეთ შემდეგი, ამჯერად ყურადღება გაამახვილეთ შეხების შეგრძნებებზე:

1. თქვენ ვინმეს ხელს ართმევთ. იგრძენით მისი კანი, ტემპერატურა და ის ზეწოლა, რომელსაც მისი ხელი თქვენს ხელზე ახდენს.

2. თქვენ კატას ან ძაღლს ეფერებით. იგრძენით მათი ბეწვი.

3. თქვენ ხელში ლიმონი გიჭირავთ. იგრძენით მისი ზედაპირი.

4. შეეხეთ:

• ხის ქერქს;

• ახლახან დაცემულ თოვლს;

• ყვავილის ზედაპირს — ძალიან ნაზად, რომ არ დაჭყლიტოთ;

• ქვიშას;

• წყლის ნაკადს;

• ბუმბულს.

ამ სავარჯიშოების პირველად შესრულებისას, ტაქტილურ შეგრძნებებს შეუთავსეთ იმ საგნის ვიზუალური ნახატი, რომელსაც ეხებით. შემდეგ კი წარმოიდგინეთ მხოლოდ ტაქტილური შეგრძნებები. აღიქვით საგნები მხოლოდ შეხების საშუალებით.

ამ სავარჯიშოების დახმარებით ჩვენ შეგვიძლია ვისწავლოთ საკუთარი ყურადღების მართვა. ეს არც ისე მარტივია, როგორც შეიძლება ერთი შეხედვით ჩანდეს, რადგან ჩვენზე გავლენას ახდენს როგორც გარეგანი, ისე შინაგანი ყურადღების გამფანტავი გამღიზიანებლები. ამ სავარჯიშოების საშუალებით თანდათან გავიგებთ, როგორ ხდება ყურადღების კონცენტრაცია, რომელიც ცვლის მის ჩვეულ, გაფანტულ მდგომარეობას.

ყნოსვითი წარმოდგენები

წარმოიდგინეთ, რომ ისუნთქავთ შემდეგი სურნელებით:

• თქვენი საყვარელი სუნამოს;

• ბენზინის;

• ყვავილების;

• ბალახის;

• სუფთა მთის ჰაერის, ფიჭვნარში;

• კოცონის კვამლის;

• ოკეანის;

• პიტნის;

• ახლად გამომცხვარი პურის.

კინესთეტიკური წარმოდგენები

ახლა, კინესთეტიკური შეგრძნებების მისაღებად — რომელთა საშუალებითაც ჩვენ ვაცნობიერებთ საკუთარ სხეულსა და მის მოძრაობებს — წარმოიდგინეთ, რომ:

1. მიდიხართ, შემდეგ კი გარბიხართ სანაპიროს გასწვრივ. იგრძენით თქვენი კუნთების თითოეული მოძრაობა.

2. მანქანას მართავთ. მკაფიოდ იგრძენით თითოეული მოძრაობა, რომელსაც ასრულებთ საჭის მოხვევისას, პედლებზე დაჭერისას და ა. შ.

3. ცურავთ, თამაშობთ ჩოგბურთს, კალათბურთს ან სპორტის სხვა თქვენთვის საყვარელ სახეობას.

4. შეშას ჩეხავთ.

გემოვნებითი წარმოდგენები

წარმოიდგინეთ შემდეგი საკვების გემო, ტემპერატურა და სიმკვრივე:

1. ბანანის;

2. მაწვნის;

3. თხილის;

4. ათქვეფილი კრემის.

5. წარმოიდგინეთ, რომ მაგიდასთან ჯდებით და თქვენს საყვარელ კერძს მიირთმევთ. ყურადღება მიაქციეთ თითოეული ყლუპისა და ლუკმის გემოსა და სიმკვრივეს.

რას გრძნობდით ამ სავარჯიშოების შესრულებისას?

მნიშვნელოვანი გაფრთხილება: უკიდურესად მნიშვნელოვანია, არ დაიძაბოთ. როგორც კი სავარჯიშოების შესრულებისას დაძაბულობას იგრძნობთ, შეჩერდით.

სმენითი წარმოდგენები

ზოგიერთ ადამიანს გაცილებით უჭირს სმენითი წარმოდგენების გამოწვევა, ვიდრე სხვა ორგანოებთან დაკავშირებული წარმოდგენების. მიუხედავად ამისა, მსგავსი სავარჯიშოებიც აუმჯობესებს ჩვენი აღქმის სიმახვილეს.

დახუჭეთ თვალები და მოუსმინეთ შემდეგ წარმოსახვით ბგერებს:

1. ხმას, რომელიც თქვენს სახელს წარმოთქვამს;

2. ტრანსპორტის ხმაურს;

3. წვიმის ხმაურს;

4. წვეულებაზე მყოფი ადამიანების ხმებს;

5. ნაპირზე მომგორავ ტალღებს;

6. მოთამაშე ბავშვებს;

7. კარის ჭრიალს;

8. გონგის ხმას, რომელიც ნელ-ნელა იკარგება სიჩუმეში.

შესაძლოა, ზოგიერთი სავარჯიშო თქვენ უკეთ გამოგივიდეთ, ზოგი კი — უარესად. წარმოდგენის ის სახეობა, რომლის შექმნის დროსაც ყველაზე მეტი პრობლემა შეგექმნებათ, თქვენში ყველაზე ნაკლებად არის განვითარებული.

ასევე სასარგებლო იქნება, თუ ერთგვარ წარმოდგენების დღიურს აწარმოებთ და ჩაინიშნავთ, რამდენ ხანს შეძელით ამა თუ იმ ხატის შენარჩუნება, აგრეთვე — მის თავისებურებებს. მაგალითად, ხმის შემთხვევაში შეგიძლიათ ჩაინიშნოთ, როგორი იყო ის — ჩუმი ქალის ჩურჩული თუ მკაცრი შეძახილი?

ამ ხატების ანალიზი შემდგომში დაგეხმარებათ საკუთარი თავის უკეთ შეცნობაში, ხოლო კონცენტრაციის დროის დაფიქსირება საშუალებას მოგცემთ შეაფასოთ თქვენი პროგრესი.

თქვენ დაინახავთ, რომ ყოველი მცდელობის შემდეგ თქვენი წარმოდგენები უფრო მკაფიო გახდება და შეძლებთ მათ ცნობიერებაში იმდენ ხანს შენარჩუნებას, რამდენიც დაგჭირდებათ.

მას შემდეგ, რაც ვიზუალიზაციის ამ სახეობებს აითვისებთ და ხატების შექმნას ისწავლით, შეძლებთ გადახვიდეთ სუბპიროვნებებთან მუშაობაზე, ხატების გარდაქმნაზე, წარმოდგენებზე დაფუძნებული ფსიქიკური დაცვის მეთოდების ათვისებაზე და კიდევ ბევრ სხვა მიმართულებაზე.